OKTOBAR- MEĐUNARODNI MESEC BORBE PROTIV RAKA DOJKE

 

Rak dojke predstavlja vodeći uzrok obolevanja i umiranja od malignih bolesti u ženskoj populaciji širom sveta, pogađajući podjednako i razvijene i nerazvijene oblasti planete.

Prema podacima Svetske zdravstvene organizacije, u svetu se godišnje registruje skoro 1.700.000 obolelih žena, dok od iste bolesti svake godine umre preko pola miliona njih. Srbija u ovom pogledu ne zaostaje za svetskim trendovima, pa je tako i u našoj zemlji rak dojke najčešći maligni tumor u ženskoj populaciji.

Rak dojke-epidemiološki podaci

 

U odnosu na prosečnu registrovanu stopu incidencije od malignih tumora dojke u 2014. godini u Republici Srbiji (54,3 na 100.000), nešto viša stopa je registrovana u Vojvodini (64,3/100.000) u odnosu na centralnu Srbiju, gde je registrovana stopa iznosila 53,6/100.000 žena. Standardizovana stopa mortaliteta je u istoj godini iznosila 19,7 na 100.000 žena. Navedeni podaci su nepublikovani podaci dobijeni za celokupnu teritoriju Republike Srbije.

Prema podacima ZJZ Pančevo, u Južnobanatskom okrugu, svake godine oko 170 žena oboli i 75-80 žena umre od ove bolesti.

 

Tabela 1. Distribucija broja obolelih, stope incidencije, petogodišnji i desetogodišnji prosek registrovanja novoobolelih od raka dojke u Južnobanatskom okrugu

Rak dojke Desetogod. prosek

(2006-2015)

Petogod. prosek     (2011-2015)  

2011

 

2012

 

2013

 

2014

 

2015

 

2016

oboleli 173.2 167.8 151 184 158 172 174 174
Inc 115.6 112.0 100.8 122.8 105.4 114.8 116.2 116.2

 

Tabela 2. Distribucija broja obolelih i stope incidencije raka dojke kod žena po opštinama Južnobanatskog okruga u 2016.godini

Dojka JBO Pančevo Vršac Kovin Kovačica Opovo B. Crkva Plandište Alibunar
oboleli 174 63 47 13 14 2 16 12 10
Inc 116.2 99.3 174.0 77.1 110.8 38.0 181.8 212.2 98.0

 

Tabela 3. Distribucija broja umrlih, stope mortaliteta, petogodišnji i desetogodišnji prosek broja umrlih od raka dojke kod žena u Južnobanatskom okrugu

Rak dojke Desetogod. prosek

(2006-2015)

Petogod. prosek              (2011-2015)  

2011

 

2012

 

2013

 

2014

 

2015

 

2016*

umrli 75,5 79 79 88 82 63 83 69
Mt 50,4 52,7 52.7 58.8 54.7 42.1 55,4 46,0

* Dopuna podacima Republičkog zavoda za statistiku se očekuje krajem 2017.god

 

Tabela 4. Distribucija broja umrlih i stope mortaliteta raka dojke kod žena po opštinama Južnobanatskog okruga u 2015.godini

Dojka JBO Pančevo Vršac Kovin Kovačica Opovo B. Crkva Plandište Alibunar
umrli 83 34 14 5 12 3 6 4 5
Mt 55,4 53,6 51,8 29,7 95,1 57,1 68,2 70,7 49,0

 

 

Tokom 2014. godine zabeležen je porast uzrasno-specifičnih stopa obolevanja žena od 40. godine života, a najviše stope incidencije su zabeležene u najstarijim uzrastima od 60. do 74. godine života.

Kada govorimo o umiranju od malignih tumora dojke primećuje se blagi porast već u uzrastu od 45. godine, ali najviše stope mortaliteta su u uzrastima od 60. do 69. godine života.

Nažalost, visoke stope incidencije u uzrastima od 60. do 69. godine (209,5/100.000) prate u istim uzrastima i visoke stope mortaliteta (85,1/100.000), što najverovatnije govori o kasnom javljanju žena ovog uzrasta na preventivne preglede, kada je maligna bolest već u uznapredovalom stadijumu, odnosno već su prisutne udaljene metastaze na susednim organima.

Kada govorimo o obolevanju od raka dojke, prema procenama Globocana iz 2012. godine, Srbija se nalazi zajedno sa većinom zemalja nekadašnjeg zapadnog Balkana (Slovenija, Hrvatska, Crna Gora) u sredini, odnosno sa nešto nižim rizikom obolevanja od raka dojke u Evropi.

Međutim, kada govorimo o umiranju od raka dojke procene Globocana su da su žene u Srbiji, odmah posle žena u Makedoniji,  pod visokim rizikom umiranja od raka dojke u odnosu na druge osobe ženskog pola u Evropi.

 

Oktobar se, kao Međunarodni mesec borbe protiv raka dojke, obeležava širom sveta, kako bi se skrenula pažnja na visoku rasprostranjenost ovog oboljenja i da bi se podigla svest, pre svega opšte javnosti, o značaju prevencije i ranog otkrivanja. Tako se pruža mogućnost za pravovremeno započinjanje lečenja i povećavavaju šanse za trajno izlečenje, naročito kada se uzme u obzir značajan napredak koji je u pogledu tretmana ove bolesti ostvaren u proteklih par decenija.

Visoka učestalost obolevanja od raka dojke mora se u izvesnoj meri pripisati činjenici da do danas nisu otkriveni ili do kraja razjašnjeni svi uzroci njegovog nastanka, pa su dometi primarne prevencije, u tom smislu, limitirani. Imajući tu vrstu ograničenja u vidu, kao jedino dokazano efikasno rešenje za smanjenje stope umiranja od ove bolesti, nameće se njeno rano otkrivanje, odnosno sekundarna prevencija. Upravo s tim ciljem, Svetska zdravstvena organizacija kreira, promoviše i podržava nacionalne programe za kontrolu karcinoma dojke.

Prateći preporuke Svetske zdravstvene organizacije i iskustva evropskih zemalja u sprovođenju populacionih skrining programa, u Republici Srbiji je u decembru 2012. godine započet program organizovanog skrininga raka dojke koji ima za cilj smanjenje smrtnosti i unapređenje kvaliteta života žena obolelih od ove bolesti.

 

Preduzete mere u sistemu zdravstvene zaštite od 2012. godine na teritoriji republike Srbije
Postepeno se uvodio program organizovanog skrininga raka dojke. Skrining metoda je mamografija. Ciljna populacija su žene uzrasta 50-69 godina.

Na teritoriji Republike Srbije u ovom momentu organizovani skrining raka dojke se sprovodi na teritoriji 36 opština (na kojima preko 600.000 žena ciljne popualcije).

 

Otkrivanjem raka dojke u ranoj fazi bolesti stvara se mogućnost za njegovo efikasno lečenje – pravovremenom primenom odgovarajuće savremene terapije i daljim kontinuiranim tretmanom, moguće je spasiti puno života i značajno unaprediti kvalitet života obolelih žena. Tokom meseca oktobra, apel se upućuje, pre svega, opštoj javnosti, sa ciljem podizanja svesti žena o značaju ranog otkrivanja karcinoma dojke i važnosti svih nivoa prevencije, ali i stručnoj javnosti i donosiocima odluka na svim nivoima, u cilju pružanja podrške jačanju kapaciteta zdravstvenih ustanova kako bi sprovođenje programa skrininga raka dojke bilo što uspešnije i kako bi vodilo ka željenim pozitivnim ishodima po zdravlje.

 

PORUKA ZA SVE GRAĐANKE REPUBLIKE SRBIJE

Ovom prilikom podsećamo da je oktobar mesec međunarodni mesec borbe protiv raka dojke, neka u našoj zemlji i ove godine oktobar mesec bude posvećen unapređenju ranog otkrivanja raka dojke. Ukoliko niste u predhodne 2 godine uradili mamografiju, a imate između 50 i 69 godina podsećamo Vas da to učinite.

 

 

 

 

Čitajte još na Kovinac.com