Deliblato i izgubljeni planovi hidrantske mreže

Prijatan, sunčan dan. Deliblato. Centar sela – gotovo pust. Levo je škola, preko od nje kancelarija Mesne zajednice koja “gleda” na trg i Dom kulture, iza kojeg je teren za mali fudbal (rukomet). Neobičnu tišinu, koji minut iza podneva, “krune” klima sa izloga lokalne prodavnice i dva majstora (u poslu) na terasi nekadašnjeg Zadružnog doma.

Slučajnost ili svakodnevica?

“Preko nedelje slabo ima ljudi. Zimi pogotovu. Ili rade ili sede kod kuće u toplom”, priča nam Aleksandar i dodaje da tokom letnjih meseci glavna deliblatska ulica koja nosi ime po jedinom jugoslovenskom maršalu – “živne”, ali da je primetan manji broj ljudi u selu.

Prema podacima poslednjeg objavljenog popisa Deliblato ima 2.939 stanovnika što je za 559 manje u odnosu na prethodni  Matematička predikcija kaže da će se ovaj negativan trend nastaviti i u 2024. godini i za ovo selo kovinske opštine prognozira 2.330 duša, što je neznatno više od brojke iz popisa 1782. godine kada je Deliblato imalo 2.308 žitelja.

Selo na obodu Deliblatske peščare najviše stanovnika imalo je posle popisa 1953. godine – 4.509. Svaki sledeći “izbrojao” je manje. U onom od skoro šest decenija kasnije broj stanovnika manji je za 1.570, što je gotovo 35 posto.

Za Deliblato, selo u opštini Kovin, u južnobanatskom okrugu, prvi pisani podaci datiraju iz 1660. godine i po njima naselje je verovatno nastalo za vreme Turaka. U ratovima Austrije i Turske Deliblato je pretrpelo znatna oštećenja, tako da je nakon proterivanja Turaka ostalo samo 16 domaćinstava.

Na Marsilijevoj karti od 1723. do 1725. godine Deliblato je označeno kao nenaseljeno. Tridesetak godina kasnije Deliblato je ponovo ucrtano na kartu kao manje naselje. Jako bitna godina za dalji razvoj sela bila je 1770. kada Marija Terezija, kraljica Ugarske,  doseljava veliki broj srpskih i rumunskih graničara u ovu oblast, tada deo Vojne krajine (i od tada se nije “gubilo” sa mape).

Prema nekim podacima prva škola u Deliblatu sagrađena je 1689. godine, kada i crkva. Godine 1838. stara školska zgrada od drveta je srušena, a izgrađene nova od tvrdog materijala. Imala je tri učionice i stan za dva učitelja. U njoj su se školovala srpska i rumunska deca. Na ulazu u školsko dvorište, iznad oba stuba, pisalo je na nemačkom jeziku: „Deliblatska opštinska narodna škola“.

Preko puta seoskog doma, 1856. godine, na inicijativu kapetana Aleksandra Budisavljevića, sagrađena je nova dvospratna školska zgrada, Srpska trivijalna škola, u kojoj se nastava izvodila na nemačkom jeziku, ali se učio srpski jezik kao predmet.

Potpuna osnovna škola u ovom mestu postoji od 1950. godine. Ime Paje Marganovića nosi od 1961. Trenutno u njoj uči 190 đaka, a samo prvi, pet ii osmi razred imaju dva odeljenja.  Ove godine upisano je 29 prvaka. Početkom prošle decenije škola je imala 212 učenika.

Kao izborne predmete ima rumunski i romski.

Po završetku osmog razreda đaci školovanje nastavljaju uglavnom u Kovinu i Pančevu.

Oni koji ostanu u selu i žele da rade, kakav izbor imaju?

“Mogu da se zaposle kod privatnika da voze traktor. Zadruga, voćnjak, mlin, to je ono što radi u selu. Eventualno kao konobari u nekom od tri kafića ili prodavnicama Podunavlje, Gomeks ili Dolar”, kaže naš sagovornik.

Firme koje su u vreme stare Jugoslavije bile stubovi seoske privrede: poput Peščare i Ukrasa (konfekcija), nikada se nisu (potpuno) oporavile od kraha tokom devedesetih godina prošlog veka i vremena ratova i hiperinflacije.

Zbog  izbora u rasponu od “malo” do “gotovo ništa”, dosta Deliblaćana je pokušalo da nađe posao van granica naše zemlje. Uglavnom se išlo u razvijene zemlje Evropske unije.

“Neko vreme Nemačka je bila aktuelna, posle toga Slovačka. Tamo su našli neke poslove i dosta njih je otišlo. Uglavnom na tri meseca. Bilo je i odlazaka u Ameriku, ali to su, gotovo, pojedinačni slučajevi kao i u još neke zemlje.”

Kao i u ostalim naseljenim mestima opštine Kovin, i u Deliblatu je problem vodovod. Pre svega zbog stare mreže – “dešava se da pucaju cevi”, a selo ostaje bez vode i kad nema struje, s obzirom da postrojenja rade na električnu energiju.

“Selo ima hidrantnu mrežu. Mislim da je petnaestak hidranata u pitanju. Međutim, taj plan je, priča se, neko izgubio. A koristilo bi dobro kad se desi neki kvar”.

U Deliblatu kao i u ostalim mestima opštine nema kanalizacije.

“Postojalo je idejno rešenje, ali je sve ostalo na ideji. Teren na kojem bi trebalo da bude kanalizaciona mreža je najteži za rad u opštini. Tri crpne pumpe su bile potrebne, ako se dobro sećam, a cena jedne je oko 700-800 hiljada eura, tako da je sve ostalo na ideji.

error: Content is protected !!