Skorenovac – šansa ili fatalni posledice posedovanja mađarskog pasoša (1)

Presek poslednjih šest godina pokazuje da je za to vreme selo napustilo oko 550 ljudi –  porodica sa decom. Osim ekonomskih razloga u igri je i to da je odlazak postao i svojevrsni trend, pomodarstvo: „Postoje ljudi koji su bili sasvim dobrostojeći, a ipak su otišli. Mnogi od njih su bolje živeli u Skorenovcu nego danas u razvijenim državama Evropske unije“

Skorenovac (mađ. Székelykeve, nem. Skorenowatz) je selo u opštini Кovin osnovano 1886. godine u vreme Austrougarske monarhije i vladavine Franje Josipa. Godine 1888. selo je imalo 506, a 1910 –  685 kuća. Većina doseljenika bili su Sekelji koji su došli iz Bukovine. Istovremeno sa Sekeljima, u Skorenovac je došao i izvestan broj nemačkih porodica iz današnjeg Plandišta i Pločice te porodica banatskih Bugara iz mesta Dudešti Veki.  Većina stanovnika (Mađari, Bugari i Nemci) bila je rimokatoličke veroispovesti. Tako je i danas. A šta se promenilo?

Skorenovac je veliki talas mladih, kažu, više nego što je škola tada imala đaka, napustilo ranih devedesetih. Etnički Mađari, koji su većina u ovom naseljenom mestu, bežali su od regrutacije i građanskog rata. Krajem te decenije i početkom novog veka, situacija se unekoliko promenila, a zabeleženo je i da su se neki vratili. U proteklih desetak godina međutim iseljavanje su podstakle dve stvari – prva, kao i u većini drugih mesnih zajednica kovinske opštine, loša privatizacija. Firme koje su zapošljavanje preko 100 radnika, Ratarstvo i Metalac, u kratkom roku su broj zaposlenih svele na trećinu. Metalac je potom pokušao da uposli žene, proizvodima narodne radinosti, ali je to bila tek bleda zamena nekadašnjeg pogona.

Drugi razlog je činjenica da je Mađarska svojim sunarodnici ima omogućila dvojno državljanstvo i da je pri tome članica Evropske unije. Trbuhom za kruhom i pasošem, s kojim mogu da se zaposle u bilo kojoj zemlji zapadne Evrope, Skorenovčani proteklih godina odlaze masovno. Uobičajeno, jedni drugima pomažu. Rođaci i prijatelji, koji su se našli u inostranstvu, najčešće su oslonac onima koji tek odlaze a to su uglavnom mladi.

Jedna polemika vođena je oko toga da li je tokom 2014. godine iz sela u svet otišlo 400 ili preko 600 Skorenovčana. Za naselje veličine Skorenovca i polovina manje cifre bila bi prevelika jer je selo 1961. godine imalo više od 4.400 stanovnika, ratne 1991. svelo se na 3213 a, kako se danas procenjuje, stanovnika je manje od 2000.

Od 1084 kuća,  2011. godine 170 je bilo prazno a danas je i znatno više. U više od  1.000 kuća živi jedva 2.000 stanovnika, odnosno manje od dvoje u jednoj. Odlaze mladi pa su i tako opustela domaćinstva sve češće staračka. Skorenovac ima najobimniju monografiju mesta u kovinskom kraju, a najmanje je selo u državi u kome izlaze novine, ali je nepodeljena mišljenje da u talasima klizi u nestajanje.

Najveći problem s kojim se danas Skorenovac suočava, a ponavlja se poslednjih nekoliko godina, po rečima uglednog lokalnog ugostitelja – je odliv stanovništva.

–  To je ključni problem koji implicira i opadanje broja učenika u školi i reflektuje se na celokupan život i situaciju u selu. Stanovništvo najviše odlazi u Austriju i Nemačku, a onda i u Mađarsku i, na kraju, u Severnu Evropu.

Govoreći o broju ljudi koji odlaze, naš sagovornik ističe da presek poslednjih šest godina pokazuje da je za to vreme selo napustilo oko 550 ljudi –  porodica sa decom. Osim ekonomskih razloga u igri je i to da je odlazak postao i svojevrsni trend.

– Postoje ljudi koji su bili sasvim dobrostojeći, a ipak su otišli. Mnogi od njih su bolje živeli u Skorenovcu nego danas u razvijenim državama Evropske unije, zato kažem da je to neki trend, svojevrsno pomodarstvo tipa – svi idu, pa idemo i mi.

Zaista, ruku na srce – kaže naš sagovornik, bilo je ljudi koji su teško živeli, imali su manja primanja i nerešena stambena pitanja ali postoje i oni, pomenuti, koji su imali sve uslove a ipak su se opredelili da odu – najviše je bilo objašnjenja da „odlaze zbog dece“, njihove budućnosti koju nisu videli u ovom selu ili možda čak u zemlji, u kojoj, kako su isticali, „de fakto“ postoji nekakva trajna nestabilna situacija i otvorena politička pitanja i ljudi su odlučili da više ne žive u toj „nekakvoj neizvesnosti“.

 

 

Tekst je deo projekta koji sufinansira Ministarstvo kulture Republike Srbije

Čitajte još na Kovinac.com

Leave a Comment